U veoma burnoj i bogatoj istoriji srpskog naroda, posebno mesto ima 15. februar koji se vezuje za 1804. i 1835. godinu. Datumi iz nacionalne istorije 19. veka, dobili su, 167 godina kasnije, zakonsku regulativu kao najvažniji na putu uspostavljanja državnosti Srbije. Inače, 15. februar se kao crveno slovo u bogoslužbenom kalendaru  slavi  od 4. veka, kao dan prvog Isusovog susreta sa ljudima.

U vazda burnim danima tokom kojih su kroz vekove Srbi ispisivali svoju istoriju, posebno mesto ima 15. februar, datum koji se sve do 1804. godine uvažavao jedino kao veliki pravoslavni praznik pod nazivom Sretenje Gospodnje, a koji je prema pisanim izvorima, poznat još od 4. veka naše ere i vezuje se za  dan kada je Bogorodica prvi put dovela Isusa Hrista u hram da ga posveti Bogu. Taj dan, 15. februar, slave pravoslavni vernici u Srbiji, Rusiji i u zemljama u kojima se Božić slavi 7. januara. U bogoslužbenom kalendaru, Sretenje Gospodnje je obeleženo crvenim slovom i od  suštinske je važnosti za hrišćanstvo jer ukazuje na prvi susret Spasitelja Isusa Hrista sa ljudima. "Sretenje je praznik Gospodnji kada je Simeon Bogoprimac primio Gospoda Isusa Hrista na ruke."

Za verujući narod u Srbiji, već od 1804. godine, Sretenje Gospodnje dobija još jedan smisao jer je baš 15. februara, na početku 19. veka, narod stupio u prvi organizovani bunt protiv turskog zuluma u Srbiji. 

Prvi srpski ustanak na Sretenje Gospodnje 1804. godine

Đorđe Petrović Karađorđe je Prvi srpski ustanak podigao u Orašcu, 15. februara 1804. godine. Ustanici su na početku bili najbrojniji u krajevima zapadno od Kolubare, u Šumadiji i Pomoravlju. Posle tri burne i ratne godine, Beogradski pašaluk je oslobođen 1807, ali je sudbinu ustanka odredio ishod rusko-turskog rata, koji se završio potpisivanjem mira u Bukureštu 1812. godine. Prvi srpski ustanak, koji je podigao vožd Karađorđe, ugušen je u krvi godinu kasnije. 

Šta kaže istorija

"Kraj 18. i početak 19. veka  doneo je povećanje zuluma koji su Turci činili nad srpskim narodom. Ogromni nameti, samovolja i terorisanje naroda od strane Turaka i janjičara, gušenje svakog otpora dovode do udruživanja srpskih velikaša i dogovora oko pobune.

Povod za Prvi srpski ustanak bio je krvavi događaj, poznat kao seča knezova. O tome je pevao Filip Višnjić u čuvenoj pesmi Početak bune protiv dahija. Posecanjem viđenijih srpskih glava, Turci su hteli da zaplaše srpski narod i onemoguće ustanak za koji su znali da se sprema.

Na narodnom zboru u Orašcu Karađorđe je izabran za vođu ustanka i tako je stao na čelo izmučenog srpskog naroda u borbi protiv Turaka. Ne može se tačno reći kada je održan zbor u Orašcu, ali se uzima najčešće pominjani datum, a to je Sretenje Gospodnje, 15. februar 1804. godine (2. februar po starom kalendaru). Karađorđe je lično obilazio narod i dogovarao sa ostalim vođama tok borbe i pripreme za ustanak. Kao strog i dosledan, uživao je autoritet u narodu i među drugim vođama. Ostalo je zapisano da su ga se plašili zbog preke naravi i zbog spremnosti da bez kompromisa dođe do cilja. Iza njega su ostale mnoge pobede često nad brojnijom i opremljenijom turskom vojskom: Ivankovac, Mišar, Novi Pazar, Varvarin...

Nakon mira u Bukureštu dolazi do nesloge među ljudstvom što se odrazilo i na delovanje i akcije naroda. Karađorđe uviđa da je dalja borba uzaludna i odlučuje da 1813. godine pobegne u Austriju, ali se 1816. pridružio grčkom pokretu u želji da nastavi borbu za proterivanje Turaka. Sledeće godine je došao tajno u Srbiju kako bi se sa Milošem Obrenovićem dogovorio o zajedničkoj akciji, ali je po Miloševoj naredbi ubijen u noći između 25. i 26. jula 1817. godine u selu Radovanju kod Velike Plane. Organizator ubistva je bio Vujica Vulićević, Karađorđev kum.

Vojvoda Krajinski Veljko Petrović 

Za Prvi srpski ustanak vezuju se i brojni podaci iz slobodarske tradicije Negotinske i Timočke Krajine. Naime, jedan od Karađorđevih vojvoda zadužen za odbranu istočnog dela Srbije u to vreme bio je junak Veljko Petrović, poznati hajduk, koji je pao braneći Negotin od Turaka, 1813. godine.

"Veljko Petrović, rođen u Lenovcu kod Zaječara, 1780. godine. U dvadeset trećoj, 1803, postaje hajduk, nemirnog duha. Četovao je sa poznatim harambašom Stanojem Glavašem, sa kojim ratuje na samom početku Prvog srpskog ustanka. Uz dozvolu Sovjeta, 1807. godine, na ustanak diže svoj rodni kraj Crnu reku. Lična hrabrost i junaštvo od Veljka vrlo brzo čine jednog od najvećih srpskih heroja o kome se pesme pevaju i već za života ga uvode u legendu. Vožd Karađorđe ga je imenovao za vojvodu i poverio mu na čuvanje Banju, a kasnije i Negotin u kome je, posle 19 dana odbrane poginuo na Abraševom šancu, avgusta 1813. godine,  u trenutku kada je bodrio svoje borce da istraju, uz najčuveniju poruku opevanu u pesmama " Glavu dajem Krajinu ne dajem".

Od Prvog srpskog ustanka do Sretenjskog ustava 1835. godine

Posle sloma Prvog srpskog ustanka, Miloš Obrenović, kao najznačajnija ličnost u Beogradskom pašaluku, predao se Ali-agi Serčesmi. Sulejman-paša Skopljak je u Obrenoviću pronašao saradnika i postavio ga je za baš-kneza Kragujevačke, Rudničke i Čačanske nahije.

Turci su nastavili da čine zulume, pa je u jesen 1814. u okolini Čačka izbila Hadži Prodanova buna. Miloš Obrenović se stavio ubrzo na njeno čelo, a onda je sa nekoliko knezova pomogao njeno gušenje. 

Miloš Obrenović je 1815. u Takovu digao Drugi srpski ustanak. Posle četiri meseca borbi i Napoleonovog poraza na ruskom frontu Turska je bila primorana da sa Srbima potpiše mir.

Milošev apsolutizam doveo je do mnogobrojnih buna čiji je cilj bio da se njegova vlast ograniči, što je na kraju rezultiralo donošenjem Sretenjskog ustava, kome je prethodila Miletina buna iz januara 1835.

Tekst Ustava Knjaževstva Serbije za dvadesetak dana napisao je Dimitrije Davidović, sekretar kneza Miloša. Velika narodna skupština zasedala je u Kragujevcu od 14. do 16. februara 1835. godine po gregorijanskom kalendaru. Ustav je izglasan 15. februara, što je proslavljeno velikim vatrometom.

Sretenjskim ustavom Srbija je iz uređenja apsolutističke monarhije prešla u sistem vladavine oligarhije. Knez je vlast delio sa Državnim sovjetom. U Austriji i Rusiji se Sretenjski ustav smatrao revolucionarnim aktom koji ugrožava monarhijski princip. Na zahtev tih zemalja i Turske knez Miloš je posle 55 dana povukao Sretenjski ustav.

Sve do nastanka Kraljevine Srba Hrvata i Slovenaca, 1. decembra 1918. u Srbiji je 15. februar smatran za najbitniji praznik u političkom, kulturnom i istorijskom kalendaru. Tada je praznik ukinut, a ponovo je počeo da se slavi od 2002.

Sretenje Gospodnje, 2001.godine proglašeno nacionalnim praznikom Srbije

Uvažavajući sve istorijske podatke koji najbolje govore o težnji srpskog naroda da uspostavi državnost, a pre svega da se oslobodi svih stega i nameta,  Skupština Srbije je 10. jula 2001. donela odluku da se 15. februar obeležava kao Dan državnosti. Kao nacionalni praznik Dan državnosti se od 2002. godine obeležava svakog 15. februara, kao spomen na dan kada je na zboru u Orašcu 1804. podignut Prvi srpski ustanak ali i dan kada je u Kragujevcu, 1835. donet prvi Ustav Knjaževstva Serbije, čime je zaokružena „srpska revolucija“, koja je trajala trideset i jednu (31) godinu. Od 2012. Dan državnosti Srbije praznuje se dva dana.